menu

Schematische weergave van het peptidevaccin. Afbeelding uit het PNAS artikel.

Een belangrijk proces bij de ontwikkeling van tumoren is angiogenese: de groei van bloedvaten die de kankercellen van voedingsstoffen voorzien. In kankeronderzoek vinden daarom veel studies plaats naar het remmen van de groei van deze bloedvaten om zo de kankercellen te bestrijden. Een van de strategieën is het tegengaan van de bloedvatgroei stimulerende factor VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor).

Vaccinatie

Een behandeling met het middel bevacizumab (Avastin), een monoklonaal antilichaam dat VEGF neutraliseert, is al succesvol gebleken. Er is echter reden om aan te nemen dat een vaccinatiestrategie tegen VEGF beter - en in ieder geval goedkoper - zou kunnen zijn dan de huidige tegen VEGF gerichte therapieën. Bovendien is een vaccinatie (een of twee keer per jaar) voor de patiënt minder belastend.

Het nu in PNAS gepubliceerde vaccin is het resultaat van een zoektocht naar peptiden (relatief kleine eiwit-achtige moleculen) die het VEGF eiwit kunnen nabootsen. Dit leverde één peptide op dat precies de juiste ruimtelijke structuur blijkt te hebben om het immuunsysteem tegen de VEGF groeifactor te activeren en zo tumorgroei te remmen. In muizen is het al effectief gebleken. Bij de afdeling Medische Oncologie van het VUmc is inmiddels de eerste fase gestart van een studie van dit peptide-vaccin bij patiënten met kanker.

Prof.dr. Peter Timmerman is UvA hoogleraar Protein-mimetic Chemistry en Chief Scientific Officer bij Pepscan (Lelystad), een internationaal biofarmaceutisch bedrijf gespecialiseerd in therapeutische peptiden. Timmerman en Pepscan ontwikkelden de peptide-gebaseerde VEGF vaccinatie strategie in samenwerking met hoogleraren Tilman M. Hackeng van Maastricht University en Arjan W. Griffioen van het VUmc (Amsterdam). Het patent werd gelicenseerd aan het bedrijf Immunovo (‘s-Hertogenbosch), actief op het gebied van de ontwikkeling van immunotherapeutische middelen in de oncologie. Immunovo en VUmc voeren nu het eerste onderzoek uit bij patiënten met kanker.