ERC Consolidator Grant voor hoogleraar Flowchemie Timothy Noël
Timothy Noël, hoogleraar Flowchemie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) ontvangt een Consolidator Grant van de European Research Council (ERC). Hij krijgt 2 miljoen euro om fotochemische flowreactoren te ontwikkelen voor de katalytische conversie van gasvormige koolwaterstoffen. Op basis van organische grondstoffen en licht werkt Noël aan een veilige en volledig duurzame productietechnologie voor de synthese van functionele moleculen met toepassingen in de farmaceutica en fijnchemie.

Voor Timothy Noël is de ERC Consolidator Grant een erkenning van het grote potentieel van flowtechnologie als het er om gaat innovatieve fotokatalyse te ontwikkelen. "Het is een enorme stimulans voor ons onderzoeksprogramma", zegt hij, "omdat het ons in staat stelt enkele van de meest uitdagende aspecten van flow-fotokatalyse aan te pakken." Noël hoopt een doorbraak te realiseren in het selectief functionaliseren van sterke koolstof-waterstof (C-H) bindingen in kleine organische moleculen en biologisch actieve moleculen. Daarvoor ontwikkelt hij synthetische methoden en technologische oplossingen. "Uiteindelijk zal dit nieuwe manieren opleveren om op een hele veilige, schone en duurzame manier functionele en therapeutische moleculen te maken."
De machinerie van de natuur nabootsen
De conversie van basischemicaliën tot complexe moleculen met nauwkeurig afgestemde functionaliteit is een belangrijk onderdeel van de organische chemie. De gebruikelijke synthesemethoden zijn daarbij gebaseerd op de introductie van reactieve moleculaire zijgroepen. Dit vereist vaak een complexe synthesestrategie met meerdere opeenvolgende reactiestappen. De productie kent doorgaans een relatief lage efficiëntie en gaat gepaard met allerlei ongewenste bijproducten.
In het afgelopen decennium bedachten synthetisch chemici alternatieve benaderingen, waarbij ze de veel minder reactieve C-H bindingen direct wisten te functionaliseren. "Door de machinerie van de natuur na te bootsen, is een reeks krachtige strategieën ontwikkeld die de belofte van efficiëntere en duurzamere synthese inhouden", legt Noël uit. "Maar de selectieve functionalisatie van zogenaamde 'sp3' C-H bindingen – de CH bindingen in verzadigde alkanen - blijft een grote uitdaging. Voor chemici is dat nog steeds een type reactie waar we alleen maar van kunnen dromen."

In zijn ERC Consolidator-onderzoek hanteert Noël een nieuwe aanpak waarin hij nieuwe chemische concepten combineert met nieuwe technologie. Deze is gebaseerd op het gebruik van een continue-flow reactor waarin C(sp3)-H bindingen selectief worden geactiveerd via een proces van fotokatalytische overdracht van waterstofatomen. "Daarbij moeten we nog een aantal belangrijke problemen oplossen. Vanuit chemisch perspectief gaat het om de selectiviteit en tolerantie voor functionele groepen. Vanuit technologisch perspectief gaat het om aspecten als reproduceerbaarheid, veelzijdigheid en toepasbaarheid."
Eigen onderzoeksprogramma
De ERC Consolidator Grants zijn bedoeld voor toponderzoekers in de carrièrefase van het bestendigen en uitbouwen van een eigen onderzoeksteam en -programma. Voorstellen worden toegekend op basis van hun innovativiteit, ambitie en haalbaarheid. Noël ontvangt 2 miljoen euro over een periode van vijf jaar, waarmee hij vier promovendi (vier jaar) en één postdoctoraal onderzoeker (twee jaar) in dienst kan nemen. Het onderzoek zal worden uitgevoerd bij zijn groep Flow Chemistry aan het Van 't Hoff Institute for Molecular Sciences van de UvA, waar hij sinds september 2020 als hoogleraar werkzaam is. Op dit moment werken daar tien PhD's en vijf postdocs. Door de ERC-subsidie en andere recent toegekende projecten verwacht Noël dat de groep het komende jaar bijna in omvang zal verdubbelen. De missie van de Noël Research Group is om het domein van de synthetisch organische chemie uit te breiden door de mogelijkheden van de technologie maximaal te benutten. De nadruk ligt daarbij op het gebruik van flowchemie, om problemen in de synthetisch organische chemie op te lossen en tegelijkertijd een brug te slaan tussen de academische wereld en de industrie via de ontwikkeling van duurzame en schaalbare processen.