Met de expertise van Hermans hoopt Forbo meer inzicht te krijgen in de complexe chemie van linoleumproductie, om zo productieprocessen gerichter te verbeteren en beter te begrijpen hoe variaties in grondstoffen en omstandigheden de eigenschappen van linoleum beïnvloeden. “We hebben meer dan 125 jaar ervaring met linoleum, maar werken continu aan verdere ontwikkeling”, zegt Roman Danser, product- en procesontwikkelaar bij Forbo. “De expertise van Joen biedt een unieke kans om onze fundamentele kennis verder te verdiepen.”

Hermans was op zijn beurt meteen gegrepen door het onderwerp. Een bezoek aan de fabriek in Assendelft versterkte dat. Hij zag verrassend veel overeenkomsten tussen Forbo’s linoleumproductie en verouderingsprocessen in oude schilderijen. “Het is niet één op één hetzelfde, maar ik zie echt potentie om samen naar de chemie van lijnolie te kijken en elkaar verder te helpen. Er is heel veel gedeelde interesse.”

Complexe chemie

De mix van natuurlijke grondstoffen maakt de productie van linoleum chemisch gezien behoorlijk complex, zag Hermans. “Er zijn allerlei parameters die je in de hand moet hebben. Denk aan de procescondities waaronder het linoleum uithardt, maar ook dingen zoals luchtvochtigheid en wachttijden tussen processtappen. Dat heeft allemaal grote invloed op de precieze eigenschappen. En als de grondstoffen ergens anders vandaan komen, of als ze net iets langer in de opslagtank hebben gezeten, moet de productie daarop ingesteld worden.”

Danser benadrukt dat het dag in dag uit produceren van hoogwaardig linoleum voor een belangrijk deel te danken is aan de kennis en kunde van de Forbo medewerkers. “Zij weten als geen ander hoe grondstoffen en halffabricaten zich gedragen en hoe het productieproces daarop moet worden afgestemd. Het onderzoek van Joen geeft ons de mogelijkheid om nieuwe wetenschappelijke inzichten rond drogende lijnzaadolie te verbinden met onze dagelijkse praktijk. Zo blijven we onze kennisbasis verbreden en versterken.”

“Er is een hele mooie parallel met ons onderzoek naar de verouderende olieverf van schilderijen”, zegt Hermans. “Daar zien we ook die weerbarstigheid van lijnolie-gebaseerde materialen. Ook de stabiliteit van schilderijen wordt sterk beïnvloed door klimaatcondities zoals temperatuurschommelingen en luchtvochtigheid. De chemie is heel vergelijkbaar, daarin hebben we elkaar echt gevonden. De uitdaging is om de invloed van allerlei parameters precies in kaart te brengen.”

Modellen en experimenten

Inmiddels is dr. Naomi Farrer aangesteld als postdoctoraal onderzoeker op het project. Zij zal in een klimaatkamer en met een scala aan karakterisatietechnieken heel systematisch in kaart gaan brengen hoe de eigenschappen van het oppervlak van linoleum en olieverf afhangen van de productieparameters en de veranderende omgeving.

Maar daar blijft het niet bij, zegt Hermans: “Hier aan de universiteit willen we uiteindelijk ook kunnen begrijpen wat er gebeurt. Dat is onze meerwaarde en dat is uiteindelijk ook voor Forbo van belang. Daarom maken we ook gebruik van goed gedefinieerde modelsystemen, zowel voor verf als voor linoleum, die ons helpen de moleculaire fenomenen te doorgronden. We kunnen bijvoorbeeld specifieke reactieproducten van het droogproces toevoegen of wegnemen, om te zien hoe dat de oppervlakte-eigenschappen verandert. Onze ervaring leert dat dit soort systematisch onderzoek ons echt verder helpt in ons begrip van deze complexe materialen.”

Hermans hoopt dat het gaat lukken in de projectduur van anderhalf jaar voldoende onderzoek te kunnen doen om zinvolle conclusies te kunnen trekken. Hij ziet dit industrieel georiënteerde onderzoek als een interessante uitdaging: “We gaan echt ons best doen om voor Forbo van betekenis te zijn.”

See also

• Joen Hermans
• Van ’t Hoff Institute for Molecular Sciences
• Forbo Flooring Systems
• ChemistryNL